خداشناسى استدلال مىكنند سخنى از نبى مكرم اسلام ( صلّى اللّه عليه و آله ) نقل شده مبنى بر اينكه : من عرف نفسه فقد عرف ربه ، اين كلام از معجزات نبوى ( صلّى اللّه عليه و آله ) است و دانشمندان رشته‌هاى مختلف هر يك از زاويه‌اى به شرح و بسط آن پرداخته‌اند فى المثل : علماى طب مىگويند : هر كس نظام بدن و ظرافتهاى به كار گرفته شده در آن را از سيم‌هاى ارتباطى مغز ، سلولهاى بدن ، حركت و جريان خون ، تپش قلب و دستگاههاى مختلف جذب و دفع مواد لازم و مضر را بشناسد خداى را خواهد شناخت روانشناسان مىگويند : هر كس روح و صفات بىشمار روان را بشناسد خداى را خواهد شناخت علماء اخلاق مىگويند : اگر كسى نفس را و صفات رذيله و حسنه را بشناسد و خود را به كمالات آراسته كند بدون شك خدا را خواهد يافت و به خدا خواهد رسيد . فلاسفه مىگويند : كسى كه ذات و صفات و افعال خود را شناخت ذات و صفات و افعال خدا را خواهد شناخت و توحيد ذاتى و صفاتى و افعالى نفس دليل توحيد ذات و صفات و افعال خدا است و النفس فى وحدتها كل القوى و شناخت حقيقى خويشتن هنگامى است كه بشر دريابد كه هيچ است و از خود چيزى ندارد و ربط محض و فقر صرف به ذات حق است بقول قرآن : يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ . و گاهى سخنان معصومين اوج گرفته و دلالت دارند كه : خدا را به خود او بشناسيم و همه چيز را در سايهء نور حق ببينيم نه اينكه از آثار به مؤثر برسيم كه شناختى ناقص خواهد بود . و بقول شبسترى : زهى نادان كه او خورشيد تابان * بنور شمع جويد در بيابان در اين زمينه سخنان عرفانى از معصومين ( عليهم السلام ) فراوان است كه ما با ذكر چند نمونه مطالب خشك استدلالى را جلا و صفا مىدهيم :